ข้อมูลประกอบ เครื่องมือ และแบบประเมิน — ผลการประเมินภายใน (DE) สุขเป็น

1. การสื่อสาร “สุขเป็น” ใน สื่อสังคมออนไลน์ (เฟซบุ๊ค)

โครงการพัฒนาเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาวะทางจิตโดยกลไกชุมชนหรือโครงการ “สุขเป็น” มีวัตถุประสงค์ข้อหนึ่งระบุว่าพัฒนาเครือข่ายสุขเป็น ให้เป็นชุมชนการเรียนรู้สร้างสุขภาวะทางจิต (Learning Community) สร้างแบรนด์ให้เกิดแพร่กระจายจากการเรียนรู้ไปสู่สังคมทั้งในระดับพื้นที่และออนไลน์ ซึ่งตลอด 24 เดือนของการดำเนินการ โครงการได้สร้างการรับรู้แบรนด์ “สุขเป็น” ในระดับพื้นที่ ผ่านการทำงานการสร้างเสริมสุขภาพจิตเชิงบวกใน 15 จังหวัดที่เป็นพื้นที่ทำการตามโครงการ และ 3 จังหวัดคู่ขนาน

ในพื้นที่ออนไลน์ โครงการได้จัดทำเฟซบุ๊คแฟนเพจ “สุขเป็น” เพื่อสร้างการรับรู้และเผยแพร่ประชาสัมพันธ์การดำเนินงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพจิตเชิงบวกให้แพร่หลายในวงกว้าง พร้อมทั้งเผยแพร่แนวคิด ทักษะ รวมถึงเครื่องมือเกี่ยวกับการทำงานเรื่องจิตวิทยาเชิงบวกเพื่อให้แกนนำในพื้นที่และคนทั่วไปเข้าถึงและนำไปปรับใช้กับตัวเองได้

สถานะปัจจุบันของเฟซบุ๊คแฟนเพจ “สุขเป็น”

ข้อมูล ณ วันที่ 21 กรกฎาคม 2569 เฟซบุ๊คแฟนเพจ “สุขเป็น” มียอดผู้ติดตาม 1,831 คน (1.8K) กลุ่มผู้ติดตามส่วนใหญ่ราวร้อยละ 72.5 เป็นเพศหญิง อายุระหว่าง 25-54 ปี ซึ่งยอดติดตาม 1,821 คนในระยะ 2 ที่ผ่านมาถือว่าน่าสนใจเพราะเฟซบุ๊คแฟนเพจ “สุขเป็น” ไม่ได้ซื้อโฆษณาเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ดังนั้น ยอดผู้ติดตามที่เกิดขึ้นจึงเป็น Organic เป็นผู้ที่สนใจเรื่องจิตวิทยาเชิงบวกและการทำงานเรื่องนี้ของโครงการ

นอกจากนี้ ผู้ติดตามส่วนใหญ่ ยังอยู่ที่กรุงเทพมหานคร ร้อยละ 27.7 รองลงมาคืออื่นๆ ร้อยละ 27.2 และอันดับสามคือนครนนทบุรี ร้อยละ 22.3 ซึ่งพื้นที่กรุงเทพมหานครไม่ใช่พื้นที่ทำงานของโครงการ ยอดคนดูเพจทั้งสิ้น 228,074 ครั้ง ยอดที่รับชมนาน 3 วินาที = 6,117 ครั้ง ซึ่งยอดวิวรวม 228,074 ครั้งในระยะเวลา 2 ปี สำหรับฐานผู้ติดตามเพียง 1,821 คน ถือว่าเป็นตัวเลขที่สูงสำหรับเพจขนาดเล็กที่มีผู้ติดตามไม่ถึง 2,000 คน เฉลี่ยอยู่ที่ 9,500 วิวต่อเดือน

ตาราง 1 ข้อมูลอายุและเพศผู้ติดตามเพจ

ตาราง 2 ข้อมูลเมืองที่อยู่อาศัยของผู้ติดตามเพจ

เนื้อหาของเพจที่ได้รับความสนใจและการมีส่วนร่วม

เฟซบุ๊คแฟนเพจ “สุขเป็น” อัพเดทเนื้อหาอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อยวันละ 1 โพสต์ เนื้อหาส่วนใหญ่ที่โพสต์เป็นภาพ คลิปวิดีโอ และเนื้อหาเกี่ยวกับการทำงานในพื้นที่ของโครงการ ทั้งนี้ เนื้อหาที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือลิ้งค์ ร้อยละ 50 รองลงมาเป็นรูปภาพหลายรูป ร้อยละ 19 และรูปภาพ ร้อยละ 15

ตาราง 3 เนื้อหาของเพจที่ได้รับความสนใจ

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาในด้านการมีส่วนร่วมกับเพจ (Engagement) ของผู้ติดตามและไม่ใช่ผู้ติดตาม ซึ่งมีความสำคัญเพราะเป็นตัวชี้วัดว่าผู้ติดตามมีปฏิสัมพันธ์กับเนื้อหามากน้อยเพียงใด และส่งผลโดยตรงต่อการเข้าถึง (Reach) ความน่าเชื่อถือของแบรนด์ และโอกาสในการเปลี่ยนผู้ติดตามเป็นลูกค้าหรือผู้สนับสนุนจริง ซึ่งการมีส่วนร่วมทำได้หลายรูปแบบตั้งแต่ การกดสติกเกอร์แสดงความรู้สึก การแสดงความเห็น และการแชร์ข้อมูล

ทั้งนี้ ระดับการมีส่วนร่วมของเพจสุขเป็นในระยะเกือบ 2 ปีอยู่ที่ 17,563 ครั้งถือว่าอยู่ในระดับที่น่าพอใจและมีศักยภาพต่อยอด ในขณะที่เพจมียอดผู้ติดตามหลักพันแต่มีตัวเลขการมีส่วนร่วมในระดับหลักหมื่นถือว่าดีมาก ผู้ติดตามแต่ละคนมีส่วนร่วมกับเพจมากกว่า 9 ครั้งในช่วง 2 ปี ถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับมาตรฐานทั่วไปที่มักอยู่ราว 1–5% ต่อโพสต์ แสดงว่าเนื้อหาของเพจสามารถดึงดูดให้ผู้ติดตามกลับมามีส่วนร่วมซ้ำ ๆ ได้ดี

สูตรคำนวณ อัตราการมีส่วนร่วม Engagement Rate= Total Engagement ×100 ค่าเฉลี่ยที่ดีอยู่ประมาณ 1–5% ขึ้นไป Followers

จุดแข็งของเฟซบุ๊คแฟนเพจสุขเป็น

สำหรับเพจที่มีอายุ 2 ปี มีผู้ติดตาม 1,821 คน แต่ได้ยอดวิวรวมกว่า 228,000 ครั้งถือว่าสูงมาก ซึ่งเพจสุขเป็นมีจุดแข็งคือการสร้างคอนเทนต์ที่ดึงดูดให้ผู้ติดตามกลับมาเสพซ้ำ และยังสร้าง Engagement ได้สูง สิ่งที่ควรต่อยอดคือการ ขยายฐานผู้ติดตาม เพราะเมื่อจำนวนแฟนเพจเพิ่มขึ้น ยอดวิวและ Engagement จะยิ่งเติบโตแบบทวีคูณ

ความท้าทายของเพจสุขเป็นในโลกแห่งโซเชียลมีเดียที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

แม้ว่า ตัวเลขต่างๆ ทั้งยอดผู้ติดตามและระดับการมีส่วนร่วมของเพจสุขเป็นจะถือว่าน่าพอใจและมีศักยภาพในการต่อยอด แต่ความท้าทาย คือ ข้อจำกัดของแพลตฟอร์มที่มีการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขตลอดเวลา เช่น ที่ผ่านมาสามารถค้นหา #สุขเป็น เพื่อดูยอดโพสต์ที่ติดแฮชแท็กได้ แต่ไม่ปัจจุบันไม่สามารถค้นหาได้แล้ว

นอกจากนี้ เฟซบุ๊คยังออกกฎเกณฑ์เกี่ยวกับการมองเห็นเป็นระยะ เพื่อให้เจ้าของแฟนเพจเสียค่าใช้จ่ายดำเนินการเพื่อเปิดการมองเห็น ยังเป็นโจทย์ในอนาคตว่า หากจะสร้างการรับรแบรนด์สุขเป็นผ่านเฟซบุ๊คแฟนเพจ จะทำอย่างไรให้เกิดความยั่งยืนและยังคงความนิยมบนฐาน organic fan ได้

ข้อเสนอสำหรับการขยายผลเฟซบุ๊คแฟนเพจบนฐานข้อมูลปัจจุบัน

เนื่องจากเฟซบุ๊คแฟนเพจุสุขเป็น มีศักยภาพในการต่อยอด ดังนั้น การสร้างการรับรู้ผ่านฐาน organic fan สามารถทำได้โดยใช้ข้อมูลของผู้ติดตามเพจปัจจุบัน ได้แก่

ด้านกลุ่มเป้าหมาย ที่ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงและเป็นวัยทำงาน ซึ่งคาดการณ์ว่าน่าจะเป็นแกนนำของโครงการ ดังนั้น การชักชวนให้ฐานผู้ติดตามเก่ามีส่วนเผยแพร่ประชาสัมพันธ์เพจไปยังกลุ่มเป้าหมายอื่นๆ เช่น เพศชายหรือกลุ่มวัยรุ่น เป็นเรื่องที่น่าสนใจ และประเด็นเรื่องการสร้างเสริมสุขภาพจิตบวกเกี่ยวข้องกับคนทุกวัยและทุกกลุ่ม ดังนั้น เนื้อหาของเพจสามารถเข้าถึงคนทุกกลุ่มวัยได้
ด้านเนื้อหา จากฐานข้อมูลพบว่า เนื้อหาที่คนสนใจส่วนใหญ่เป็นลิ้งค์ ที่คนจะคลิกต่อเพื่อรับชมข้อมูลข่าวสารต่างๆ อย่างไรก็ตาม เนื้อหาประเภทรูปภาพที่ได้รับความสนใจเป็นลำดับถัดมาเป็นช่องทางในการต่อยอดขยายผล โดยเฉพาะเป็นรูปภาพที่เกิดจากการทำงานจริงของคนในพื้นที่ก็จะยิ่งเพิ่มการดูซ้ำได้มากขึ้น โดยอาจจะใช้รูปภาพที่น่าสนใจประกอบกับเนื้อหาที่เขียนเป็นเรื่องเล่าหรือประเด็นน่าสนใจจากการทำงานประกอบกันเพื่อที่จะได้ทั้งยอดวิวและประเด็นสำคัญในการทำงานที่จะใช้ต่อยอดให้คนทำงานในพื้นที่ต่อไป
การสร้างแพลตฟอร์มที่เชื่อมต่อกับเพจ เพื่อเป็นช่องทางสำรองและขยายฐานผู้ติดตาม เช่น การใช้ Instagram TikTok หรือ X แต่ควรมีผู้ดูแลเฉพาะด้านงานโซเชียลมีเดียเพื่อดูเนื้อหาภาพรวมให้สอดคล้องกันและแก้ไขปัญหาทางเทคนิคเบื้องต้นได้
ทั้งนี้ รายงาน Digital 2025 จาก DataReportal ได้ทำการรวบรวมและสรุปข้อมูลเกี่ยวกับ พฤติกรรมการใช้ Digital ของคนไทย พบว่า TikTok แซงหน้า Facebook ขึ้นเป็นแพลตฟอร์มที่ผู้ใช้ชื่นชอบมากที่สุด บ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภคสื่อของผู้คน โดยหันมาให้ความสนใจกับวิดีโอสั้น (Short Video) และเนื้อหาที่สร้างสรรค์มากขึ้น อย่างไรก็ตาม Facebook ยังคงเป็นแพลตฟอร์มที่ได้รับความนิยมอย่างมากในประเทศไทย ซึ่งยังมีฐานผู้ใช้ที่กว้างขวางและฟังก์ชันที่หลากหลาย ทำให้ Facebook ยังคงเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับการติดต่อสื่อสารและเข้าถึงข้อมูล แต่มีเปอร์เซ็นต์ความชื่นชอบลดลง แสดงให้เห็นถึงความท้าทายในการรักษาความสนใจ ของผู้ใช้ในยุคที่แพลตฟอร์มใหม่ๆกำลังเติบโต

ข้อมูลจาก https://www.popticles.com/trends/thailand-digital-and-social-media-2025/

2. ข้อมูลประกอบผลลัพธ์เชิงระบบ “สุขเป็น” ในงานบริการปฐมภูมิ

กรณีศึกษาตำบลป่าตัน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง

(ข้อมูลจากการสนทนากลุ่ม CAs อสม. และ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ณ วันที่ 8 กรกฎาคม 2569)

1. ผลลัพธ์ (Outcomes)

1.1 การเปลี่ยนแปลงภายในตนเอง

กลุ่มแกนนำ อสม. ได้สะท้อนว่าตนเองมีการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน เข้าใจผู้อื่นมากขึ้น ไม่ตีตราและไม่ด่วนตัดสินคนไข้ ส่งผลให้ตัว อสม. เองได้มีการปรับคำพูดและวิธีการสื่อสารที่ใช้กับผู้ป่วย ทำให้ทัศนคติของผู้ป่วยเปลี่ยนตาม เกิดการรับฟังมากขึ้น และเริ่มเห็นคุณค่าในตนเอง จนทำให้ยอมเข้ารับการรักษาในที่สุด ในด้านของอารมณ์ ก็สัมผัสได้ว่าตนเองรู้เท่าทันอารมณ์เร็วขึ้นเมื่อเทียบกับแต่ก่อน เมื่อรู้เท่าทันอารมณ์แล้วก็รู้วิธีการจัดการอารมณ์ของตนเองได้ เกิดความนิ่งทางอารมณ์ ใจเย็นลงได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ ในกลุ่มอสม.เองยังกล้าพูดและกล้าแสดงออกมากขึ้นจากการเข้าร่วมกิจกรรมสุขเป็นในแต่ครั้ง ได้ฝึกพูด ฝึกแสดงความคิดเห็น และได้นำกิจกรรมสุขเป็นไปปรับใช้กับการทำงานในบทบาทของตนเอง เหมือนเป็นการพัฒนาศักยภาพในการทำงานอีกด้านหนึ่ง

1.2 การเปลี่ยนแปลงด้านความสัมพันธ์ (ครอบครัว เพื่อนบ้าน เครือข่าย)

เมื่อการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นจากข้างในแล้ว พวกเขาสะท้อนเพิ่มเติมว่าความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง ทั้งคนในครอบครัว เพื่อนร่วมงาน และผู้ป่วยในชุมชน ก็เปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น เพราะเริ่มตระหนักถึงผลกระทบของอารมณ์ที่มีต่อตนเองและผู้อื่น โดยเฉพาะอารมณ์เชิงลบ “ถ้าเราโกรธ คนอื่นก็จะได้รับผลจากอารมณ์ของเราเหมือนกัน” เห็นได้ชัดว่าพวกเขาให้ความสำคัญกับการรู้เท่าทันอารมณ์ และการจัดการอารมณ์ของตนเองมาก เพราะพวกเขามองว่าเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในหลาย ๆ ด้าน

1.3 การเปลี่ยนแปลงมุมมองการทำงานในชุมชน ที่เน้น “ความสุข”

มุมมองต่อการทำงานในชุมชนเปลี่ยนแปลงไป เกิดแกนนำสุขเป็น การทำงานในบทบาทของ อสม. อย่างการไปเยี่ยมบ้านผู้ป่วยเอง ก็เน้นทำด้วยใจมากขึ้น ไม่ใช่แค่ไปทำตามหน้าที่ให้มันจบไป แต่ให้เวลา ให้ความใส่ใจกับผู้ป่วย รับฟังเขามากขึ้น เมื่อความสัมพันธ์ของเรากับผู้ป่วยดีขึ้น ผู้ป่วยเขาก็รู้สึกสุขใจและอยากให้มาเยี่ยมบ่อย ๆ กระบวนการทำงานของกลุ่มแกนนำ อสม. เองก็เปลี่ยนไปจากแต่ก่อน มีการสอดแทรกสุขเป็นเข้าไปในทุกกิจกรรมที่ทำกับชุมชน กลุ่มอสม. ได้สะท้อนว่า “ถ้าเราแฮปปี้ คนไข้เขาก็แฮปปี้ และดีขึ้นตามลำดับ คนที่ได้ประโยชน์ในที่นี้ก็คือตัวคนไข้และครอบครัวของเขาเอง”

จากการเปลี่ยนแปลงในแต่ละด้านนั้น กลุ่มแกนนำ อสม. ให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนแปลงภายในตนเองมาเป็นอันดับ 1 เพราะพวกเขาได้สะท้อนว่าการเปลี่ยนแปลงจากภายในนั้นเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุด หากตนเองไม่เกิดการเปลี่ยนแปลง ความสัมพันธ์ที่ดี และกระบวนการทำงานในชุมชนอย่างมีความสุข ไม่อาจเกิดตามมาได้

2. ความสำคัญของผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น (Significant)

กลุ่มแกนนำ อสม. มองว่าการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากภายในของตนเองนั้น ส่งผลให้คนรอบข้างมีสุขภาพจิตที่ดีขึ้นตามไปด้วย และทำให้ตนเองสามารถเป็น “ต้นแบบความสุข” ให้กับผู้อื่นได้ จากการที่พวกเขาเองนั้นมีความสุขด้วยตนเองได้ง่ายขึ้น

ในด้านของความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง โดยเฉพาะกับผู้นำชุมชนก็มีความใกล้ชิดและเป็นกันเองมากขึ้น เกิดความสัมพันธ์ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความเท่าเทียมและความไว้วางใจซึ่งกันและกัน ทำให้การผลักดันงานบางอย่างมีช่องทางมากขึ้น การทำงานง่ายและราบรื่นขึ้น จึงอยากจะสร้างต้นแบบการทำงานในลักษณะนี้ให้คนรุ่นต่อไป นอกจากนี้ ความสัมพันธ์ที่ดีขึ้นยังทำให้คนในชุมชนมองเห็น อสม. ที่เป็นแกนนำในฐานะ "ที่พึ่ง" ของชุมชนมากขึ้น และได้กล่าวว่าการนำสุขเป็นเข้ามาใช้กับตัวเองและใช้ในการทำงานนั้นช่วยลดความรุนแรงของปัญหาสุขภาพจิตในชุมชนไปได้เยอะ ลดโอกาสการเกิดเหตุการณ์รุนแรง ลดอัตราการฆ่าตัวตายลงได้ อีกทั้ง สิ่งที่เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงได้อย่างชัดเจน คือ คนในชุมชนที่มีปัญหาสามารถกลับเข้าสู่สังคมได้ ผ่านการร่วมกันหาทางออก การสร้างโอกาส และช่วยเหลือโอบอุ้ม สร้างความมั่นใจให้เขา และทำให้หลุดพ้นจากปัญหาที่เรื้อรังมานาน รวมถึงสุขเป็นนั้นเข้ามาช่วยให้การทำงานของ 3 หมอ (อสม. นักสาธารณสุข แพทย์) ง่ายขึ้น ลดช่องว่างในการทำงาน ลดกำแพงของคนในชุมชน ลดชนชั้น เกิดจิตเมตตาต่อผู้อื่น และเห็นตรงกันทุกคนว่า “สุขเป็นทำให้ชุมชนน่าอยู่ขึ้น”

3. การมีส่วนสนับสนุนให้เกิดผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงจากโครงการ (Contributions)

ปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลง เริ่มต้นจากการเข้าร่วมกิจกรรม 7-3-3-3 ซึ่งเป็นกระบวนการที่ค่อย ๆ สร้างการเรียนรู้และการเปลี่ยนแปลงภายใน กลุ่มแกนนำ อสม. ได้ให้ข้อมูลว่า ตนเองเริ่มรู้สึก “เอ๊ะ” หรือฉุกคิดได้ ในครั้งที่ 3 ตอนถูกชวนคิด การตั้งคำถาม ด้วยคีย์เวิร์ดสำคัญที่ว่า “ไม่มีถูก ไม่มีผิด” ทำให้รับรู้ถึงบรรยากาศที่ปลอดภัย กล้าแสดงความคิดเห็น กล้าพูดกล้าคุยมากขึ้น และเมื่อเข้าร่วมกิจกรรมครั้งที่ 4 จึงเริ่มเข้าใจแนวคิดและกระบวนการของสุขเป็นจริง ๆ จึงเกิดแรงบันดาลใจอยากจะนำสุขเป็นไปเผยแพร่ต่อให้กับคนในชุมชน

นอกจากนี้ กลุ่มแกนนำ อสม. ยังสะท้อนว่า กิจกรรม 7-3-3-3 ได้สร้างศักยภาพให้พวกเขาได้กล้าพูด กล้าแสดงออกมากขึ้น ผนวกกับมีหมอแนนที่เป็นเหมือนพี่เลี้ยงเข้ามาเสริมแรง ชักชวนให้กลุ่มแกนนำ อสม. ไปทำต่อโดยการลองด้วยตนเองก่อน และนำกิจกรรมสุขเป็นไปปรับใช้ในบทบาทการทำงาน เช่น การออกหน่วย การประชุม อสม. เป็นต้น โดยในการทำกิจกรรมแต่ละครั้งก็ได้มีการส่งภาพการทำกิจกรรมผ่านช่องทางกลุ่ม Line “สุขเป็นลำปาง” จะมีพี่ตุ้มและพี่หน่อยที่คอยเสริมแรง แนะนำ กระตุ้น และติดตามผลอย่างต่อเนื่อง

CAs ตำบลป่าตัน ลงความเห็นให้คะแนนการประเมินผลลัพธ์โครงการอยู่ที่ระดับ 5 คือ หากไม่มีโครงการนี้ ความเปลี่ยนแปลงอาจเกิดเพียงเล็กน้อย หรือไม่สมบูรณ์ โครงการนี้จึงเป็นปัจจัยหลักที่ช่วยขับเคลื่อนให้บรรลุผลลัพธ์

3. ข้อมูลประกอบผลลัพธ์เชิงระบบ “สุขเป็น” ในงานจิตเวชชุมชน

กรณีศึกษาตำบลบ้านบอม อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง (ไม่ใช่พื้นที่โครงการโดยตรง แต่ CAs ขยายผลไปยังผู้รับประโยชน์)

1. ผลลัพธ์ (Outcomes)

พื้นที่บ้านบอม ได้นำกระบวนการของสุขเป็น ไปประยุกต์ใช้โดยเริ่มจากการดูแลผู้ป่วยเป็นจุดตั้งต้น หรือเป็นการเริ่มต้นจากปลายน้ำ จึงมีจุดเริ่มต้นที่แตกต่างจากพื้นที่อื่น เมื่อได้ลองใช้สุขเป็นกับผู้ป่วยแล้วเกิดผลลัพธ์ที่ค่อย ๆ ดีขึ้นอย่างชัดเจน ตัวแกนนำเองก็เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในเช่นกัน โดยได้สะท้อนว่า กลุ่มแกนนำ อสม. ได้เกิดการปรับเปลี่ยนทัศนคติและมุมมองที่มีต่อผู้ป่วย จากเดิมที่มองผู้ป่วยเป็นภาระ เพราะอยู่ในพื้นที่มาตั้งแต่เกิด ไม่คิดว่าจะเห็นการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในชุมชนได้ กลับกลายปรับมุมมองตนเอง ให้ใจเย็นมากขึ้น และมองว่าการให้ความสำคัญ ให้ความเข้าใจกับผู้ป่วย ไม่ตีตรา ไม่ตัดสิน มองผู้ป่วยคือมนุษย์คนหนึ่งที่ต้องการความช่วยเหลือ รับฟังอย่างตั้งใจ พยายามเข้าใจบริบทชีวิตและความรู้สึกของผู้ป่วยให้มากขึ้น ทำให้ผู้ป่วยเกิดความไว้วางใจต่อแกนนำ อสม. และยอมเข้ารับการรักษาในระบบมากยิ่งขึ้น

2. ความสำคัญของผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น (Significant)

การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญเกิดขึ้นในระดับชุมชน โดยคนในชุมชนก็เริ่มปรับเปลี่ยนมุมมองที่มีต่อผู้ป่วย ลดการตีตราและการกีดกันทางสังคม ส่งผลให้ผู้ป่วยเปิดใจยอมรับการรักษา ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมดีขึ้น นอกจากนี้ สมาชิกในครอบครัวก็เปิดใจยอมรับผู้ป่วยมากขึ้น เกิดการปรับตัวและสนับสนุนการรักษา คอยปรึกษากับแกนนำ อสม. อยู่เสมอ ทำให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตร่วมกับครอบครัวและชุมชนได้ มีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้างเพิ่มขึ้น และได้รับการยอมรับจากคนในชุมชน แกนนำ อสม. สะท้อนว่า “ชุมชนสงบสุขมากขึ้น คนไม่รังเกียจผู้ป่วย”

3. การมีส่วนสนับสนุนให้เกิดผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงจากโครงการ (Contributions)

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงได้ จุดเริ่มต้นจากการที่หมอแนนเข้ามาทำเป็นตัวอย่างให้กับกลุ่มแกนนำ อสม. ดูว่า ในการออกเยี่ยมบ้านผู้ป่วย ควรต้องทำอย่างไร ทั้งในเรื่องการพูด ท่าทาง การสบตา การเข้าหาผู้ป่วย โดยหลังจบทุกเคสจะมีการถอดบทเรียนร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ และมีพี่ตุ้มที่เข้ามาเสริมเรื่องของการใช้เทคนิคการพูดคุยอย่างเท่าเทียม รวมถึงเทคนิคการฟัง การสื่อสาร และการทำความเข้าใจว่าผู้ป่วยทุกคนมีคุณค่าและมีตัวตน

ตำบลบ้านบอม ลงความเห็นให้คะแนนการประเมินผลลัพธ์โครงการอยู่ที่ระดับ 6 คือ การดำเนินงานของโครงการเป็นเหตุผลหลักที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง และเป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลสูงมากต่อทั้งขนาด คุณภาพ และผลกระทบที่เกิดขึ้น

4. นิยามศัพท์สำคัญของการประเมินผลภายใน (อ้างอิงจากคู่มือนิยามศัพท์ของ สสส., 2566)

การขับเคลื่อน หมายถึง กระบวนการ วิธีการที่นําเอานโยบาย ยุทธศาสตร์ แผนงาน โครงการไปสู่การปฏิบัติ โดยมีกระบวนการและวิธีการที่เหมาะสมกับบริบททางสังคมกลุ่มประชากรเป้าหมาย กลุ่มองค์กรหรือเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง

กลไกการขับเคลื่อนงาน หมายถึง สิ่งที่ทําให้ระบบขับเคลื่อนหรือดําเนินต่อไปได้ซึ่งอาจหมายรวมถึงคณะกรรมการหรือคณะทํางานอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ ตลอดจนกระบวนการหรือเครื่องมือที่ส่งผลให้เกิดการขับเคลื่อนงานของภาคีเครือข่ายเพื่อเสริมสร้างสุขภาวะ หรือลดความเลื่อมล้ำหรือลดความไม่เป็นธรรมทางสุขภาพ

กระบวนการพัฒนาศักยภาพ หมายถึง กระบวนการเสริมสร้างให้บุคคลหรือภาคีเครือข่าย มีความรู้ ความเข้าใจ และเกิดทักษะในการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ เช่น การฝึกอบรม การลงพื้นที่ศึกษาดูงาน การจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เป็นต้น โดยสามารถนําความรู้ ความเข้าใจ และทักษะที่ได้รับไปใช้ในการขับเคลื่อนการดําเนินงานสร้างเสริมสุขภาพ

กลไกระดับพื้นที่ หมายถึง การขับเคลื่อนหรือดําเนินงานระดับพื้นที่ คือ อําเภอและตําบลที่อาศัยพื้นที่ดําเนินงานเป็นปัจจัยหลักในการทํางานร่วมกันของทุกภาคส่วน เช่น คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอําเภอ (พชอ.) เครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ กองทุนสุขภาพตําบล ฯลฯ มีการกําหนดแผนปฏิบัติงานแนวปฏิบัติรองรับการบริหารจัดการ การจัดสรรทรัพยากร การจัดองค์กร หน่วยงานเพื่อให้มีการดําเนินงานสร้างเสริมสุขภาพตลอดจนจัดการสิ่งแวดล้อมและปัจจัยที่มีผลกระทบต่อสุขภาพในพื้นที่

การขยายผล หมายถึง การนําความรู้ ผลงาน ต้นแบบ กลไก หรือแนวปฏิบัติที่ดีไปกําหนดเป็น

นโยบาย ขับเคลื่อนการดำเนินงาน หรือทดลองใช้ในพื้นที่อื่น ๆ

ผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงทางสุขภาพจิต หมายถึง ผลการเปลี่ยนแปลงคะแนนแสดงระดับสุขภาพจิตในทิศทางเป็นบวกเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสําคัญ (ในกลุ่มเป้าหมาย) ที่เป็นผลจากการดําเนินงาน